ارزشيابي خدمات بهداشتي و درماني

ارزشيابي عبارت است از فرآيند جمع آوري اطلاعات و به كار گيري آنها براي قضاوت نمودن. ارزشيابي ممكن است به دو صورت انجام شود: ارزشسيابي ضمن اجرا و ارزشيابي پس از اجرا.

اهداف ارزشيابي عبارتند از:

1ـ تعيين اينكه فعاليت ها با چه قيمتي انجام مي شوند.

2ـ تعيين اينكه احتمال دستيابي به اهداف پس از اتمام فعاليت ها چقدر است؟

3ـ تعيين علت دست نيافتن به اهداف در صورت عدم تحقق هدف فعاليت ها.

مناسب ترين هدف براي خدمات بهداشتي و درماني عبارتست از دسترسي يكسان تمام مردم سرزمين ملي به خدمات ذي ربط

دلايل اصلي ارزشيابي خدمات بهداشتي درماني:

1 ـ ارزشيابي از لحاظ دريافت كنندگان خدمات يك وسيله ي حفاظتي است.

2 ـ ارزشيابي براي تعيين محل نارسايي ها و كمبودهاي مراكز درماني به كار مي رود.

3 ـ ارزشيابي ايجاد مسئوليت نيز مي كند.

يك گام مهم در ارزشيابي شرح استانداردها است. كليه ي مراقبتهاي بهداشت در پي دستيابي به بالاترين كيفيت ممكن با توجه به منابع موجود هستند به اين ترتيب تاكيد بر كيفيت است كه ما را به بحث در مورد استانداردها وامي دارد. استاندارد عبارتست از تعيين تمام يا برخي از خصوصيات يا مشخصات هر فرآورده. در مراقبتهاي بهداشتي استاندارها شامل استاندارهاي سازمان و مديريت و استانداردهاي كار باليني / تخصصي مي باشد و همچنين استانداردها علاوه بر اينكه در ارزيابي عملكرد توسط كارشناسان مورد استفاده قرار مي گيرند در ارزيابي از خود و تعيين اعتبار نيز قابل استفاده است.

نظام ارزشيابي بيمارستانهاي كشور به استناد مواد قانوني ياد شده، جريان و موضوعيت جريان و موضوعيت پيدا كرد و پس از بررسي هاي همه جانبه نظام ارزشيابي قبلي متن دستور العمل استاندارد و ضوابط ارزشيابي بيمارستانهاي عمومي كشور تدوين و پس از تصويب در شوراي هماهنگي درمان و شوراي معاونان جهت اجرا به كليه ي دانشگاههاي علوم پزشكي ابلاغ شد كه در حال حضار ملاك ارزشيابي كليه ي بيمارستانهاي عمومي كشور به شمار مي روند.

نظارت بر كليه واحدهايي كه در زمينه هاي بهداشت و درمان كشور فعاليت مي كنند مي توانند سبب بهينه سازي ارائه خدمات و افزايش رضايت مراجعان و گسترش امنيت بهداشتي ـ درماني شود لذا مواد قانوني مختلفي بر ارزشيابي و نظارت در ارائه ي خدمات بهداشتي درماني تاكيد داشته است. به موجب قانون كليه ي موسسات و واحدهاي بهداشتي، درماني و پزشكي كشور اعم از بخش دولتي و خصوصي و خيريه وابسته به نهادها و يا سازمانهاي دولتي، تحت نظارت و كنترل و برنامه ريزي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي قرار داند به منظور تحقق عملي اين رسالت اساسي، وزارت متبوع با مشاركت فعال و همه جانبه ي كليه ي دانشگاهها و دانشكده هاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي ـ درماني نظام ارزشيابي ذيل را برقرار كرده است:

الف) ارزشيابي و نظارت در سطح وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي

ب) ارزشيابي و نظارت در سطح هماهنگي منطقه اي امور درمان و دارو

ج) نظارت و ارزشيابي در سطح دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني به منظور انجام مستمر ارزشيابي بيمارستانهاي عمومي و ارتقاي روز افزون كيفيت آنها.

گروه ارزشيابي بيمارستان عموما متشكل از افراد ذيل مي باشد:

1 ـ حداقل 2 نفر متخصص از دو رشته ي مختلف ، 2ـ يك نفر راديولوژيست

3 ـ يك نفر كارشناسي آزمايشگاه تشخيص طبي. 4 ـ يك نفر كارشناس امور پرستاري

5 ـ يك نفر كارشناسي تجهيزات پزشكي 6 ـ يك نفر كارشناس امور ساختماني و تاسيساتي

7 ـ يك نفر كارشناس امور مالي و بودجه اي

8 ـ نماينده ي هماهنگ كننده از طرف معاونت امور درمان و دارو

و همچنين از سال 1380 حضور يك يا دو نماينده به نمايندگي از تمامي سازمانهاي بيمه گر در تيم ارزشيابي ضروري گرديده است.

هر تيم ارزشياب در هفته حداكثر مي تواند 2 بيمارستان عمومي را مورد ارزشيابي قرار دهد و بيمارستان به مدت يك هفته فرصت خواهد داشت تا چنانچه به نمرات اعتراضي داشته باشد مراتب را به طور مكتوب و مستند به معاونت امور درمان و دارد و منعكس كند اين معاونت در مدت يك هفته ضمن رسيدگي مجدد به اعتراضات پاسخ خواهد داد. چنانچه نتيجه ي ارزشيابي با نظريه ي شوراي ارزشيابي مطابقت داشته باشد گواهينامه ارسال مي گردد و در غير اين صورت و در جلسه اي به موارد اختلاف رسيدگي مي شود تا تصميم نهايي اتخاذ شود. نتيجه ي نهايي ارزشيابي بايد حداكثر يك ماه پس از زمان ارزشيابي ابلاغ شود اين نتيجه بمدت بك سال معتبر خواهد بود. خوب عمل نمودن اورژانس هر بيمارستان داراي ارزش والايي مي باشد گروه ارزشياب بايد اول اورژانس بيمارستان را به طور مستقل ارزشيابي قرار دهد. چنانچه اورژانس حداقل ضوابط تصريح شده در فرم ارزشيابي اورژانسها را كسب نكند بيمارستان به عنوان زير استاندارد شناخته مي شود.

براي ارزشيابي اورژانس محورهاي مختلفي معرفي گرديده:

1 ـ عملكرد و كيفيت علمي و تخصصي خدمات ، 2 ـ  نيروي انساني

3 ـ مديريت و برنامه ريزي           4 ـ جنبه هاي قانوني نظارت و ارزيابي 

5 ـ موازين شرعي، اخلاقي و رضايتمندي     6 ـ بهداشت و پيشگيري

7 ـ اصل، مقررات و تجهيزات ايمني       8 ـ جنبه هاي ساختاري و فضاها

9 ـ تاسيسات بيمارستاني و ساختاري       10 ـ تجهيزات بهداشتي و درماني

11 ـ وسايل نقليه               12 ـ پاراكلينيك

13 ـ مسائل دارويي              14 ـ آموزش و پژوهش

محورهاي مورد نظر در ارزشيابي كلي بيمارستان

1 ـ مراعات ارزشهاي متعادلي و ضوابط شرعي    2 ـ اورژانس

3 ـ مديريت                  4 ـ نيروي انساني پزشكي و تخصصي

5 ـ نيروي انساني پزشكي و تخصصي       6 ـ ساير ابعاد نيروي انسان

7 ـ ساختار بيمارستاني و تاسيساتي       8 ـ تجهيزات ايمني

9 ـ تجهيزات غير پزشكي         10ـ تجهيزات پزشكي

11 ـ عملكرد پزشكي              12 ـ عملكرد مالي و اداري

13 ـ رضايتمندي                 14 ـ مدارك پزشكي و پژوهشي

15 ـ عملكرد آموزشي و پژوهشي        16 ـ بهداشت و نظارت

17 ـ كميته هاي بيمارستاني          18 ـ ساير موارد

اگر بيمارستان در هر مورد امتياز كافي را نياورد زير استاندارد تشخيص داده مي شود و بيمارستان 3 ماه فرصت دارد كه كاستي ها را رفع كند و تقاضاي ارزشيابي مجدد بنمايد.

اما اگر در ارزشيابي هاي بعدي كماكان در يكي از گروههاي درجه ي 4 زير استاندارد و غير مجاز زير استاندارد قرار گرفت پروانه ي بيمارستاني لغو مي شود.

نحوه درجه بندي بيمارستانهاي عمومي

برگرفته از مقاله ي فرناز محمد حسين زاده هاشمي ـ مجله ي بيمه ي همگاني خدمات درماني

منابع:

1 ـ انصاري، حسن و فريد عبادي، اصول مديريت و برنامه ريزي بيمارستان

2 ـ جاسبي، عبدالله، اصول و مباني مديريت، مركز انتشارات علمي دانشگاه آزاد اسلامي.

3 ـ فرانس سي ام، مديريت بيمارستان، موسسه علمي پژوهش تامين اجتماعي

4 ـ صدقاني، ابراهيم، ارزيابي مراقبتهاي بهداشتي درماني و استانداردهاي بيمارستان. انتشارات علم و هنر

5 ـ مرندي، سيد علي رضا و فريدون عزيزي و باقر لاريجي و حميد رضا جمشيدي، سلامت در جمهوري اسلامي ايران

انتشارات: مركز تحقيقات غدد درون ريز و متابوليسم، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي .

     تهیه کننده: س . گ